Bệnh Taura trên tôm thẻ chân trắng do virus TSV gây thiệt hại lớn cho ngành nuôi tôm. Căn bệnh này ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng tôm nuôi. Dù đã có giống tôm kháng bệnh ở một số nơi, việc phòng trị vẫn rất quan trọng. Bà con hãy theo dõi bài viết cùng BIOGENCY để hiểu rõ cách bảo vệ đàn tôm hiệu quả.
Mô tả bệnh taura trên tôm thẻ chân trắng
Bệnh taura trên tôm thẻ chân trắng được báo cáo trên tất cả các giai đoạn phát triển của tôm, tuy nhiên bệnh thường xuất hiện nhiều nhất ở tháng đầu tiên của chu kỳ nuôi. Đặc điểm nổi bật của bệnh là lớp vỏ kitin của tôm bị tổn thương và hình thành các vết đen bị melanin hóa trên thân.
Một dấu hiệu đặc trưng khác của bệnh taura trên tôm thẻ chân trắng là ruột tôm không đầy thức ăn, thường chỉ chứa khoảng 1/2 lượng thức ăn bình thường. Đồng thời, có sự gia tăng đáng kể trong việc phát triển của nhiều tế bào sắc tố trên cơ thể tôm.
Về mặt mô bệnh học, bệnh taura gây hoại tử ở lớp biểu mô, các mô liên kết và cơ vân. Tế bào bị ảnh hưởng có nhân tổn thương và kích thước nhỏ hơn bình thường. Lớp biểu mô hư hại nghiêm trọng khiến tôm không thể lột xác thành công và chết trong quá trình này. Tôm chỉ sống sót khi lớp biểu mô được phục hồi hoàn toàn.
Nguyên nhân gây ra bệnh taura trên tôm thẻ chân trắng
Tác nhân gây bệnh là virus Taura, một loại Picornavirus thuộc họ Picornaviridae. Virus có dạng hình cầu với 20 mặt, đường kính khoảng 31-32 nm và có cấu trúc nhân RNA. Đặc điểm quan trọng là virus này ký sinh trong tế bào biểu mô và dưới biểu mô đuôi của tôm.
Bệnh taura trên tôm thẻ chân trắng thường gặp nhất ở tôm thẻ chân trắng (L. vannamei = Penaeus vannamei) trong giai đoạn nuôi từ 14 – 45 ngày tuổi, khi tôm có trọng lượng từ 0,05- 7 ,0g. Tuy nhiên, bệnh cũng có thể nhiễm trên tôm thương phẩm với kích thước lớn hơn.
Bệnh TSV cũng có khả năng nhiễm ở các loài tôm khác như tôm sú (P. monodon), tôm he Nhật Bản (P. japonicus) và một số loại tôm khác. Đặc biệt, virus Taura có thể nhiễm trên tôm sú và gây ra bệnh đỏ đuôi với các triệu chứng đặc trưng là tôm có màu đỏ ở toàn bộ vùng đuôi quạt và các đốt thân kế tiếp ngược lên phía đầu, cùng với việc chân bò và chân bơi cũng có màu đỏ.
Dịch bệnh TSV có tính chất rất nguy hiểm với thời gian ủ bệnh cao và khả năng lan truyền rất nhanh. Bệnh có thể gây chết từ 40-95% ở tôm nuôi từ giai đoạn post larva, tôm giống đến tôm giống lớn nếu không được kiểm soát kịp thời. Xem thêm: Tôm post là gì? Những yếu tố cần quan tâm khi lựa tôm post
Dấu hiệu nhận biết bệnh taura trên tôm thẻ chân trắng
Triệu chứng của bệnh taura trên tôm thẻ chân trắng có những đặc điểm tương tự như bệnh do vi khuẩn gây ra, do đó cần quan sát kỹ để phân biệt.
Triệu chứng giai đoạn cấp tính:
Tôm bị nhiễm bệnh taura trên tôm thẻ chân trắng giai đoạn cấp tính thể hiện các dấu hiệu rõ ràng. Tôm trở nên yếu, èo uột, vỏ mềm và ruột không có thức ăn hoặc chỉ có một phần nhỏ thức ăn. Tôm bơi lờ đờ trên mặt nước, có xu hướng tấp vào mé bờ và tăng trưởng chậm rõ rệt.
Về màu sắc, gan tụy có màu vàng đậm hơn bình thường, mang và đuôi có thể bị sưng. Thân tôm, đặc biệt là đuôi và chân bơi, xuất hiện màu đỏ nhạt hoặc hồng xám. Khi sử dụng kính hiển vi để quan sát đuôi và chân bơi của tôm, có thể thấy rõ các dấu hiệu hoại tử.
Ở giai đoạn cấp tính, tôm thường chết trong quá trình lột xác. Trong độ tuổi 30-45 ngày, tôm thẻ chân trắng nhiễm TSV cấp tính có thể chết hàng loạt sau 2-3 ngày bỏ ăn. Đầu tiên sẽ thấy xuất hiện tôm chết dưới đáy ao, sau đó tôm nổi lên mặt nước và có nhiều tôm chết tập trung ở rìa ao.
Triệu chứng giai đoạn mãn tính:
Nếu tôm sống sót qua giai đoạn cấp tính và lột vỏ được, chúng có thể hồi phục và sinh trưởng bình thường, mặc dù vẫn tiếp tục nhiễm virus. Sau giai đoạn cấp tính, biểu bì bị hoại tử sẽ gây nên các đốm đen trên thân tôm, vỏ kitin ở đuôi và chân bơi bị ăn mòn do tác động của vi khuẩn Vibrio spp.
Tôm nhiễm bệnh taura trên tôm thẻ chân trắng giai đoạn mãn tính không có dấu hiệu bên ngoài rõ ràng, mô bệnh chỉ xuất hiện trong tổ chức lympho của tế bào. Những con tôm này có thể phục hồi sau bệnh và có các “vết sẹo” còn lại trên vỏ kitin. Sau một vài lần lột xác, các “sẹo” này sẽ hết hoàn toàn.
Cần làm gì khi phát hiện bệnh taura trên tôm thẻ chân trắng?
Khi phát hiện bệnh taura trên tôm thẻ chân trắng, người nuôi cần áp dụng các biện pháp xử lý kịp thời để hạn chế thiệt hại. Dưới đây là những việc cần thực hiện:
- Giảm hoặc ngưng cho tôm ăn: Chỉ cho ăn với tỷ lệ duy trì sự sống, trong trường hợp tôm chết nhiều cần ngưng hoàn toàn để tránh kích thích tôm lột xác.
- Duy trì pH > 8.0: Dùng vôi để ổn định pH, tránh hiện tượng lột xác hàng loạt, đặc biệt sau mưa lớn.
- Không thay nước ao: Thay vào đó sục khí tối đa để giữ chất lượng nước ổn định; độ mặn thấp cần được lưu ý vì ảnh hưởng đến lột xác.
- Loại bỏ tôm chết hàng ngày: Tránh tôm khỏe ăn tôm chết, hạn chế lây lan mầm bệnh; tuyệt đối không sử dụng kháng sinh hoặc hóa chất trong giai đoạn xử lý. Xem thêm: Nuôi tôm không kháng sinh liệu có khả thi?
- Tiếp tục xử lý đến khi tôm ngừng chết: Sau 4 – 5 ngày tôm ổn định, mới bắt đầu tăng lượng thức ăn và thay nước trở lại.
Biện pháp phòng bệnh taura trên tôm thẻ chân trắng
Để kiểm soát hiệu quả bệnh taura trên tôm thẻ chân trắng, bà con cần áp dụng đồng bộ các biện pháp phòng ngừa. Dưới đây là những khuyến cáo quan trọng:
- Chọn giống chất lượng: Ưu tiên tôm giống sạch bệnh, được kiểm tra PCR hoặc theo phương pháp SPF, chọn giống có khả năng kháng bệnh và có chứng nhận kiểm dịch.
- Thiết kế ao nuôi hợp lý: Tách biệt hệ thống nuôi, lắp lưới ngăn giáp xác, xử lý và lắng lọc nước kỹ trước khi cấp vào ao.
- Quản lý dinh dưỡng tốt: Cho tôm ăn thức ăn đủ dinh dưỡng, định kỳ bổ sung vitamin C, khoáng chất và probiotic để tăng cường sức đề kháng.
- Cải thiện môi trường nước: Định kỳ 7–10 ngày sử dụng chế phẩm sinh học để phân hủy mùn bã, hạn chế vi sinh vật có hại và giữ ao luôn sạch.
- Theo dõi và xử lý kịp thời: Quan sát tôm hằng ngày, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường; khi ao nhiễm bệnh cần sát khuẩn kỹ và hạn chế lây lan sang các ao khác.
Bệnh taura trên tôm thẻ chân trắng có thể kiểm soát nếu áp dụng đúng biện pháp như duy trì pH, ngăn lột xác và quản lý môi trường hiệu quả. Việc chọn giống tốt và theo dõi sức khỏe tôm thường xuyên giúp giảm thiệt hại rõ rệt. Nếu bà con còn bất kỳ thắc mắc gì, hãy liên hệ với BIOGENCY qua HOTLINE 0909 538 514 để được hỗ trợ kịp thời.
>>>Xem thêm: 6 bệnh trên tôm mùa nóng thường gặp và cách phòng hiệu quả
