Du lịch xanh đang trở thành xu hướng hấp dẫn toàn cầu, mở ra cơ hội bảo vệ tài nguyên và phát triển bền vững. Trước thách thức biến đổi khí hậu, mô hình du lịch có trách nhiệm ngày càng được quan tâm. Việt Nam với cảnh quan thiên nhiên và văn hóa độc đáo có tiềm năng lớn trong lĩnh vực này.
Du lịch xanh là gì? Lợi ích mang lại
Theo định nghĩa của Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch Việt Nam, du lịch xanh là loại hình khai thác hợp lý và hiệu quả các nguồn tài nguyên. Hoạt động này gắn liền với bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học, giảm phát thải khí nhà kính và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây là loại hình du lịch giảm thiểu tác động môi trường, bảo vệ đa dạng sinh học, phát huy giá trị thiên nhiên, văn hóa.
Mô hình du lịch xanh mang lại nhiều lợi ích toàn diện cho địa phương và cộng đồng. Xét về khía cạnh môi trường, du lịch xanh ưu tiên gìn giữ hệ sinh thái, hạn chế tối đa ảnh hưởng xấu đến đất, nước, rừng và động vật hoang dã. Đồng thời, loại hình du lịch này khuyến khích sự tôn trọng và bảo tồn các giá trị văn hóa và di sản địa phương.
Về khía cạnh kinh tế, du lịch xanh tạo ra thu nhập và việc làm bền vững cho người dân địa phương thông qua việc tham gia các hoạt động du lịch, từ cung cấp dịch vụ, sản xuất hàng hóa địa phương đến hướng dẫn du lịch và giáo dục du lịch. Du lịch xanh còn thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng dịch vụ địa phương, từ lưu trú, ẩm thực đến sản phẩm thủ công truyền thống.
Vì sao du lịch xanh đã trở thành xu hướng?
Du lịch xanh không phải là trào lưu ngẫu hứng mà hình thành từ sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy và hành động của du khách trên toàn thế giới. Giữa bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, đặc biệt sau giai đoạn thế giới trải qua đại dịch Covid-19, xu hướng du lịch xanh và phát triển bền vững đã nổi lên như lựa chọn ưu tiên của đông đảo du khách.
Các báo cáo toàn cầu cho thấy xu hướng du lịch xanh đang phát triển mạnh mẽ. Theo khảo sát từ TripAdvisor, có đến 34% khách du lịch chấp nhận chi trả cao hơn để nghỉ tại khách sạn thân thiện với môi trường hoặc tham gia hoạt động du lịch bền vững. Đồng thời, 50% du khách sẵn lòng bỏ thêm chi phí cho các doanh nghiệp gắn liền với lợi ích cộng đồng và công tác bảo tồn thiên nhiên.
Bên cạnh đó, nghiên cứu của tổ chức Green Destination chỉ ra rằng có trên 60% du khách sẵn sàng chi trả nhiều hơn để được trải nghiệm du lịch xanh và du lịch có trách nhiệm. Điều này cho thấy mô hình này không chỉ là xu hướng mà còn trở thành tiêu chí lựa chọn quan trọng của nhiều du khách hiện đại.
Đại dịch Covid-19 đã làm thay đổi mạnh mẽ thói quen và ý thức của du khách. Báo cáo năm 2020 của Ủy ban châu Âu cho thấy 82% người dân EU sẵn sàng điều chỉnh hành vi để du lịch bền vững. Khảo sát của Booking.com ghi nhận 88% du khách nội địa muốn đi du lịch theo hướng này. Điều đó khẳng định xu hướng bền vững đang trở thành lựa chọn tất yếu.
Chiến lược phát triển du lịch xanh tại Việt Nam
Nhận thức được tầm quan trọng của du lịch xanh, Việt Nam đã xây dựng chiến lược phát triển du lịch một cách bài bản và toàn diện. Định hướng phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 đã được thông qua, nhấn mạnh mục tiêu xây dựng ngành du lịch theo hướng tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.
Trong chiến lược này, Việt Nam tập trung vào ba trụ cột chính. Trước hết, chiến lược nhấn mạnh vai trò của công nghệ trong việc quản lý hiệu quả tài nguyên, hạn chế ô nhiễm và xử lý sự cố môi trường, đồng thời thúc đẩy quảng bá, phát triển thương hiệu du lịch và ứng dụng các giải pháp công nghệ xanh, thân thiện trong mọi hoạt động của ngành.
Trụ cột thứ hai là bảo vệ môi trường, tập trung nâng cao nhận thức cộng đồng và triển khai các đề án bảo vệ tài nguyên trong du lịch. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp sử dụng năng lượng tái tạo, tái chế, tái sử dụng sản phẩm. Việc áp dụng công nghệ sạch giúp giảm ô nhiễm và hạn chế phát thải khí nhà kính, hướng tới phát triển bền vững.
Tại Việt Nam, nhiều địa phương, doanh nghiệp lữ hành và khách sạn đã hướng đến mô hình du lịch bền vững. Sự quan tâm này thể hiện rõ qua việc khai thác các loại hình như du lịch cộng đồng, nghỉ dưỡng tại nhà vườn hay trải nghiệm biển đảo, phản ánh tính đa dạng và sự linh hoạt trong cách tận dụng thế mạnh riêng của từng vùng.
Một số điểm hạn chế trong quá trình phát triển du lịch xanh tại Việt Nam
Dù đã đạt được nhiều thành tựu, du lịch xanh Việt Nam vẫn còn tồn tại những hạn chế. Việc khai thác và sử dụng tài nguyên chưa thực sự hiệu quả, dẫn đến tình trạng lãng phí và tiêu hao không cần thiết. Bên cạnh đó, sự thiếu hụt trong quy hoạch và quản lý khiến việc phân bổ nguồn lực chưa đồng đều, dễ gây ra mất cân bằng môi trường, ảnh hưởng đến tính bền vững lâu dài.
Một thách thức lớn khác là việc liên kết chặt chẽ giữa phát triển du lịch và bảo vệ môi trường vẫn chưa đạt được. Các biện pháp bảo vệ môi trường, như xử lý chất thải, bảo vệ nguồn nước và đảm bảo quy hoạch hợp lý, vẫn chưa được triển khai và thực hiện một cách hiệu quả.
Về vấn đề biến đổi khí hậu, việc phát triển du lịch chưa đủ nhạy bén đối với biến đổi khí hậu. Việc tăng cường lượng khách du lịch và phát triển các cơ sở lưu trú mà không có biện pháp hạn chế khí thải carbon dẫn đến tăng lượng khí nhà kính và góp phần gia tăng hiện tượng biến đổi khí hậu.
Sự tăng trưởng nhanh của ngành du lịch đã để lại nhiều tác động xấu lên môi trường. Tại các khu du lịch và điểm đến, vấn đề rác thải, chất thải rắn và nước thải chưa được thu gom, xử lý đúng cách vẫn diễn ra phổ biến. Điều này đòi hỏi sự thay đổi căn bản trong quan điểm và phương pháp phát triển du lịch xanh ở Việt Nam.
Du lịch xanh giúp bảo vệ môi trường, tạo cơ hội phát triển kinh tế bền vững, nâng cao vị thế Việt Nam trên bản đồ du lịch thế giới. Với sự chung tay của chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng, ngành du lịch hướng tới tương lai hài hòa giữa thiên nhiên và con người.
>>> Xem thêm: Chuyển đổi kép: Sự song hành giữa chuyển đổi xanh và chuyển đổi số
