Mới đây, tại thành phố Thanh Đảo (Trung Quốc), một mô hình mái vòm khí bơm căng cách nhiệt trong nuôi tôm đang được triển khai thử nghiệm và bước đầu cho kết quả tích cực. Công nghệ này được đánh giá có thể mở ra giai đoạn phát triển mới cho ngành tôm công nghiệp trước bối cảnh biến đổi khí hậu, dịch bệnh và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng.
Những thách thức trong việc nuôi trồng tôm hiện nay
Hiện nay, người nuôi tôm đang chịu nhiều áp lực từ cả môi trường và thị trường. Biến đổi khí hậu khiến điều kiện ao nuôi biến động khó kiểm soát, trong khi dịch bệnh ngày càng phức tạp và chất lượng nước thiếu ổn định làm tăng rủi ro sản xuất. Các mô hình nuôi tiên tiến như nhà kính tuy hiệu quả nhưng chi phí cao, khó tiếp cận. Đồng thời, yêu cầu xuất khẩu ngày càng khắt khe về an toàn sinh học và truy xuất nguồn gốc, buộc ngành tôm phải tìm kiếm một mô hình nuôi mới hiệu quả, tiết kiệm và thích ứng tốt hơn.
Vậy mô hình mái vòm khí bơm là gì? Ứng dụng trong nuôi trồng thủy sản
Mới đây, tại thành phố Thanh Đảo (Trung Quốc), một mô hình nuôi tôm mái vòm khí bơm căng cách nhiệt đang được triển khai thử nghiệm và bước đầu cho kết quả tích cực. Mô hình này là một dạng nhà bao che hiện đại sử dụng áp suất không khí để duy trì hình dạng mái vòm mà không cần đến hệ khung thép phức tạp như nhà kính truyền thống.
Cấu tạo của hệ thống gồm lớp màng phủ bằng vật liệu PVC hoặc PE siêu nhẹ nhưng có độ bền cao, kết hợp với hệ thống quạt thổi khí hoạt động liên tục để tạo và duy trì áp suất bên trong (thường cao hơn bên ngoài khoảng 100–200 Pa). Ngoài ra, mô hình còn có khung neo, hệ thống cố định và cửa ra vào dạng khóa khí (airlock) nhằm hạn chế thất thoát áp suất. Nhờ thiết kế đặc biệt này, mái vòm khí bơm vừa đảm bảo khả năng che phủ hiệu quả, vừa giúp tối ưu chi phí xây dựng.
Trong nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là nuôi tôm, mô hình mái vòm khí bơm được ứng dụng để bao phủ toàn bộ ao hoặc hệ thống bể nuôi, từ đó tạo ra môi trường khép kín, có thể kiểm soát tốt các yếu tố như nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng. Hệ thống này giúp hạn chế tối đa tác động từ bên ngoài như mưa, gió, bụi và sự xâm nhập của vi khuẩn, mầm bệnh.
Nhờ vậy, mô hình đặc biệt phù hợp với các hình thức nuôi hiện đại như nuôi tôm siêu thâm canh, nuôi công nghệ cao hoặc hệ thống tuần hoàn nước (RAS), góp phần nâng cao hiệu quả và tính ổn định trong sản xuất.
Ưu điểm của mô hình mái vòm khí bơm
Mô hình mái vòm khí bơm mang lại nhiều ưu điểm nổi bật khi so sánh với các hình thức nuôi truyền thống như ao đất, ao bạt hay thậm chí là nhà kính.
- Chi phí thấp hơn nhà kính: Mô hình này không cần sử dụng khung thép nên giúp giảm đáng kể chi phí vật liệu và thi công, đồng thời thời gian lắp đặt nhanh, dễ dàng mở rộng quy mô khi cần thiết; thực tế, tổng chi phí có thể thấp hơn nhà kính khoảng 30–50%.
- Kiểm soát môi trường tốt: Mái vòm khí bơm giúp kiểm soát môi trường nuôi tốt hơn nhờ khả năng ổn định nhiệt độ nước, giảm sốc môi trường cho tôm và hạn chế hiện tượng tảo phát triển ngoài kiểm soát, từ đó giúp tôm sinh trưởng đồng đều và giảm tỷ lệ hao hụt.
- Mức độ an toàn sinh học cao: Khi hệ thống khép kín giúp hạn chế mầm bệnh xâm nhập từ bên ngoài, giảm phụ thuộc vào kháng sinh và dễ dàng áp dụng các quy trình nuôi đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu.
- Tính linh hoạt cao: Có thể tháo lắp, di chuyển và phù hợp với nhiều quy mô nuôi từ hộ gia đình đến doanh nghiệp mà không đòi hỏi kỹ thuật xây dựng phức tạp.
Xét tổng thể, mái vòm khí bơm đạt mức chi phí đầu tư trung bình nhưng lại đảm bảo khả năng kiểm soát môi trường và an toàn sinh học cao, đồng thời linh hoạt hơn so với nhà kính, tạo ra một giải pháp cân bằng giữa hiệu quả và chi phí cho người nuôi tôm hiện nay.
Cơ hội mới cho ngành tôm Việt khi ứng dụng mô hình mái vòm khí bơm
Việc ứng dụng mô hình mái vòm khí bơm đang mở ra nhiều cơ hội mới cho ngành tôm Việt, đặc biệt trong bối cảnh cần chuyển đổi sang hướng nuôi hiệu quả và bền vững hơn. Trước hết, mô hình này giúp tối ưu chi phí khi giảm đáng kể chi phí xây dựng ban đầu so với nhà kính, đồng thời tiết kiệm chi phí xử lý môi trường nhờ hệ thống khép kín và hạn chế thiệt hại do thời tiết hay dịch bệnh gây ra, qua đó phù hợp với cả doanh nghiệp lẫn hộ nuôi đang muốn chuyển đổi mô hình.
Không chỉ dừng lại ở lợi ích trước mắt, mái vòm khí bơm còn mang lại hiệu quả dài hạn nhờ vật liệu có độ bền cao (có thể sử dụng từ 5–10 năm), dễ bảo trì, thay thế từng phần và giúp duy trì sản xuất ổn định quanh năm.
Đặc biệt, khả năng kiểm soát môi trường tốt giúp tôm sinh trưởng nhanh hơn, giảm tỷ lệ hao hụt và cho phép nuôi với mật độ cao hơn, từ đó nâng cao năng suất đáng kể so với ao hở truyền thống.
Bên cạnh đó, mô hình này còn góp phần thúc đẩy phát triển bền vững khi giảm sử dụng hóa chất, kháng sinh, hạn chế xả thải ra môi trường và thích ứng tốt với biến đổi khí hậu – những yếu tố then chốt để ngành tôm Việt đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.
>>>Xem thêm: 3 phương pháp nuôi trồng thủy sản tiết kiệm chi phí
