Mùi hôi tại nhà máy tinh bột sắn là vấn đề phổ biến và khó xử lý do liên quan đồng thời đến nguyên liệu đầu vào, nước thải và quá trình phân hủy chất hữu cơ trong sản xuất. Vậy mùi phát sinh từ đâu và đâu là những nguồn gây mùi chính? Cùng BIOGENCY tìm hiểu ngay sau đây.
Nguyên nhân khiến mùi hôi tại nhà máy tinh bột sắn khó kiểm soát, xử lý
So với nhiều ngành thực phẩm khác, mùi hôi tại nhà máy tinh bột sắn thường phức tạp và khó xử lý hơn do các nguyên nhân chính sau:
Hàm lượng hữu cơ trong nước thải rất cao
Nước thải nhà máy tinh bột sắn chứa chủ yếu tinh bột, protein, xenluloza, pectin và các loại đường nên có hàm lượng chất hữu cơ rất cao, thể hiện qua chỉ số BOD và COD lớn. Đây là nguồn cơ chất thuận lợi cho vi sinh vật phát triển và phân hủy. Khi quá trình phân hủy diễn ra, đặc biệt trong điều kiện thiếu oxy, các hợp chất hữu cơ bị chuyển hóa và tạo ra nhiều khí gây mùi như H₂S, NH₃ cùng các axit hữu cơ bay hơi (VFA), từ đó làm phát sinh mùi hôi khó chịu.
Ngoài ra, trong củ sắn có chứa các glucoside sinh cyanide – chất ức chế enzyme hô hấp của vi sinh vật, và đặc biệt độc với nhóm vi khuẩn nitrat hóa là nhóm vốn đã phát triển chậm và nhạy cảm hơn vi khuẩn dị dưỡng thông thường. Khi nhóm nitrat hóa suy yếu, amoni không được chuyển hóa hết, NH₃ tích tụ và bay hơi sẽ gây ra mùi khai.
Lưu lượng nước thải lớn, tải lượng biến động
Nhà máy tinh bột sắn sử dụng lượng nước lớn cho các công đoạn rửa, nghiền và tách tinh bột nên phát sinh lưu lượng nước thải cao. Đồng thời, sản lượng chế biến theo mùa vụ, công suất vận hành và chất lượng nguyên liệu đầu vào không đồng đều khiến tải lượng ô nhiễm trong nước thải thường xuyên biến động.
Lưu lượng nước thải lớn kết hợp với tải lượng ô nhiễm thay đổi liên tục làm giảm tính ổn định của hệ thống xử lý sinh học. Khi công trình xử lý không kịp thích ứng với sự gia tăng lưu lượng hoặc nồng độ chất hữu cơ, hiệu quả xử lý suy giảm, dễ xuất hiện các vùng thiếu oxy hoặc phân hủy kỵ khí. Đây là điều kiện thuận lợi để hình thành các khí gây mùi như H₂S, NH₃ và các hợp chất hữu cơ bay hơi (VOCs), gây mùi hôi khó chịu.
Nhiều điểm phát sinh mùi
Mùi hôi tại nhà máy tinh bột sắn chủ yếu liên quan đến các khí như H₂S, NH₃ và một số hợp chất hữu cơ bay hơi hình thành trong quá trình phân hủy chất hữu cơ có trong nước thải và phụ phẩm sản xuất. Trong đó, nguồn phát sinh lớn nhất thường đến từ hệ thống xử lý nước thải, đặc biệt là các hồ thu gom, hồ sinh học và hồ kỵ khí. Ngoài ra, khu vực tập kết bã sắn chưa xử lý hoặc khu vực lưu chứa, ủ vỏ sắn cũng có thể tạo ra mùi chua và mùi hữu cơ khó chịu.
Do tồn tại nhiều điểm phát sinh mùi và các nguồn này hoạt động đồng thời nên việc kiểm soát mùi tại nhà máy tinh bột sắn thường phức tạp hơn so với những ngành chỉ có một nguồn phát thải tập trung. Đặc biệt, nhiều nhà máy sử dụng hồ kỵ khí hoặc hồ sinh học, hồ thu gom ngoài trời với diện tích lớn nên khó thu gom triệt để khí phát sinh để xử lý, dẫn đến mùi dễ khuếch tán ra khu vực xung quanh. Hiện tượng này thường rõ hơn khi thời tiết ít gió, độ ẩm cao hoặc vào thời điểm chiều tối.
Bên cạnh đó, một số khí gây mùi như H₂S có ngưỡng cảm nhận mùi rất thấp nên dù nồng độ trong môi trường không quá cao, con người vẫn có thể cảm nhận mùi hôi rõ rệt.
Làm sao để xử lý mùi hôi tại nhà máy tinh bột sắn hiệu quả?
Mùi hôi tại nhà máy tinh bột sắn nếu không xử lý hiệu quả, không chỉ ảnh hưởng đến môi trường làm việc mà còn tác động đến khu dân cư xung quanh và nguy cơ phát sinh khiếu nại môi trường.
Dùng hoá chất khử mùi thường chỉ có tính tạm thời, thay vào đó để đạt hiệu quả bền vững, hệ thống nên áp dụng các bước dưới đây.
Bước 1: Xác định nguồn phát sinh mùi
Trước khi xử lý, cần xác định đúng nguồn phát sinh mùi hôi phát sinh, từ đó áp dụng giải pháp phù hợp với từng nguồn nhằm đạt hiệu quả bền vững. Một số nguồn chính gồm:
- Nước thải giàu hữu cơ: chứa tinh bột, đường, chất rắn lơ lửng dễ phân hủy.
- Hồ chứa và bể xử lý kỵ khí: môi trường thiếu oxy tạo điều kiện sinh khí mùi.
- Bã sắn tồn lưu lâu ngày: lên men, phân hủy tạo mùi chua và mùi hữu cơ.
- Đường ống, hố thu gom, khu vực tách bã: tích tụ cặn gây phát sinh khí.
Bước 2: Kiểm soát mùi ngay từ nguồn phát sinh
Đầu tiên cần lưu ý, với nước thải tinh bột sắn, tồn đọng càng lâu càng dễ chuyển sang phân hủy yếm khí và sinh mùi. Do vậy cần giảm thời gian lưu nước thải bằng cách tối ưu lưu lượng thu gom, tránh tồn lưu tại hố gom, điều hoà tải lượng đầu vào hệ thống.
Bên cạnh đó, bãi sắn cần được thu gom và xử lý nhanh như ép tách nước, che phủ khu lưu chứa, chuyển sang làm thức ăn chăn nuôi, nguyên liệu tái sử dụng.
Bước 3: Tăng cường oxy để hạn chế phân hủy yếm khí
Khi thiếu oxy vi sinh vật sẽ phân huỷ chất hữu cơ theo cơ chế yếm khí, sinh mùi hôi như H₂S (mùi trứng thối), NH₃ (mùi khai), CH₄, các axit hữu cơ dễ bay hơi… Do vậy hệ thống cần tăng cường oxy tại khu vực phát sinh mùi bằng cách lắp hệ thống sục khí, dàn phân phối khí, quạt tạo oxy bề mặt.
Bước 4: Sử dụng vi sinh khử mùi
Vi sinh là giải pháp được nhiều nhà máy lựa chọn nhờ khả năng tác động trực tiếp vào nguyên nhân phát sinh mùi thay vì chỉ che lấp mùi tạm thời. Theo đó, các chủng vi sinh có lợi sẽ thúc đẩy quá trình phân hủy chất hữu cơ, giảm điều kiện hình thành các khí gây mùi như H₂S và NH₃, đồng thời góp phần cân bằng hệ vi sinh trong nước thải. Nhờ vậy, hệ thống không chỉ giảm mùi hiệu quả mà còn hỗ trợ nâng cao hiệu suất xử lý.
3 Cách bổ sung vi sinh phổ biến:
- Phun trực tiếp tại các khu vực phát sinh mùi;
- Châm vào hố gom, bể điều hòa;
- Bổ sung vào hồ sinh học hoặc các công trình xử lý sinh học khác.
Lưu ý: Việc lựa chọn chủng vi sinh cần dựa trên đặc tính nước thải, tải lượng COD/BOD và điều kiện vận hành thực tế để đạt hiệu quả tối ưu.
Bên cạnh giải pháp vi sinh, nhà máy cũng có thể kết hợp các biện pháp kỹ thuật như che phủ khu vực phát sinh mùi, thu gom khí thải, sử dụng tháp rửa khí hoặc hệ thống lọc sinh học nhằm nâng cao hiệu quả xử lý và kiểm soát mùi lâu dài.
Nhìn chung, mùi hôi tại nhà máy tinh bột sắn thường khó xử lý hơn so với nhiều ngành chế biến thực phẩm khác do đặc thù tải lượng hữu cơ cao và nhiều điểm phát sinh mùi. Tuy nhiên, nếu xác định đúng nguồn phát sinh và áp dụng giải pháp phù hợp, doanh nghiệp hoàn toàn có thể kiểm soát mùi hiệu quả và vận hành ổn định.
Để được tư vấn miễn phí giải pháp xử lý mùi hôi nước thải phù hợp với hệ thống của mình, vui lòng liên hệ BIOGENCY qua HOTLINE 0909 538 514.
>>>Xem thêm: Hướng dẫn sử dụng vi sinh xử lý nước thải tinh bột sắn đúng cách
