Trong xu thế phát triển bền vững hiện nay, xanh hóa khu công nghiệp đang trở thành một vấn đề cấp thiết đối với Việt Nam. Không chỉ xuất phát từ cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, mà còn là chiến lược then chốt giúp nâng cao sức hấp dẫn đầu tư và cải thiện năng lực cạnh tranh quốc gia. Hãy cùng BIOGENCY khám phá hành trình xanh hóa khu công nghiệp và những cơ hội bứt phá trong tương lai gần nhé!
“Xanh hóa” khu công nghiệp là xu hướng tất yếu để phát triển kinh tế bền vững
Xanh hóa khu công nghiệp đại diện cho một quá trình chuyển đổi căn bản trong phát triển công nghiệp hiện đại. Theo các chuyên gia, chuyển đổi xanh là việc kết hợp tăng trưởng kinh tế với sự quan tâm dành cho môi trường, nhằm mục tiêu đảm bảo chất lượng cuộc sống cao cho thế hệ hiện tại và tương lai.
Với hơn 400 khu công nghiệp đang hoạt động trên khắp cả nước, Việt Nam đã ghi nhận những đóng góp hiệu quả trong tiến trình phát triển kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, quá trình công nghiệp hóa với tốc độ nhanh đã đặt ra nhiều thách thức về môi trường và biến đổi khí hậu.
Chính phủ đã tích cực chỉ đạo chuyển đổi mô hình phát triển kinh tế theo hướng bền vững, phù hợp với Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh. Đặc biệt, cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP 26 về mục tiêu đạt mức phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 càng thể hiện quyết tâm chính trị lớn trong việc xây dựng các khu công nghiệp sinh thái.
Theo Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Thị Bích Ngọc, mục tiêu đến năm 2030 là có từ 40–50% địa phương xây dựng kế hoạch chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu sang khu công nghiệp sinh thái. Bên cạnh đó, khoảng 8–10% địa phương sẽ định hướng phát triển các khu công nghiệp sinh thái mới.
“Xanh hóa” khu công nghiệp tại Việt Nam và những tín hiệu tích cực
Việt Nam đã ghi nhận những tín hiệu tích cực trong quá trình xanh hóa khu công nghiệp. Tính đến hết tháng 9/2022, đã có trên 72 doanh nghiệp thực hiện hơn 900 giải pháp tiết kiệm năng lượng và sản xuất sạch hơn, tiết kiệm 76 tỷ đồng/năm và huy động được khoảng 207 tỷ đồng từ khu vực tư nhân.
Những dự án mới đang được triển khai mang đến dự cảm lạc quan. Tháng 2/2023, Tổng công ty Becamex IDC và Công ty Sembcorp Development đã ký kết bản ghi nhớ hợp tác phát triển 5 khu công nghiệp theo định hướng xanh, thông minh và bền vững với tổng vốn đầu tư xấp xỉ 1 tỷ USD.
Vùng Đông Nam Bộ, là trung tâm kinh tế của cả nước, đã tích cực phát triển các khu công nghiệp theo hướng xanh hóa. TP. Hồ Chí Minh xác định chuyển đổi xanh là xu hướng chủ đạo, tập trung vào phát triển năng lượng tái tạo, đổi mới công nghệ ít tiêu hao năng lượng và sản xuất nông nghiệp xanh.
Tỉnh Bình Dương đã quy hoạch phát triển các khu công nghiệp theo hướng xanh hóa, phát triển kinh tế tuần hoàn và thu hút các ngành công nghệ cao. Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore III (VSIP III) với diện tích 1.000ha là minh chứng cho quyết tâm xây dựng hệ sinh thái công nghiệp mới.
Lợi ích khi thực hiện “xanh hóa” khu công nghiệp
Việc thực hiện xanh hóa khu công nghiệp không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn mang lại nhiều giá trị kinh tế và xã hội thiết thực cho doanh nghiệp và địa phương. Cụ thể như sau:
– Tối ưu hóa hệ thống và đánh giá phù hợp ngành sản xuất:
Xanh hóa khu công nghiệp giúp các doanh nghiệp kiểm soát và duy trì được hệ thống kỹ thuật trong khu công nghiệp một cách hiệu quả. Mô hình xanh cho phép nhà vận hành yêu cầu các doanh nghiệp chia sẻ về quy trình sản xuất và nguyên vật liệu đầu vào, từ đó đánh giá mức độ phù hợp của ngành sản xuất.
Việc sử dụng tối ưu nguyên vật liệu và rút ngắn quy trình sản xuất, phân phối giúp giảm chi phí sản xuất đáng kể. Điều này cho phép doanh nghiệp đưa ra kế hoạch giảm giá thành sản phẩm, tăng sức cạnh tranh và đảm bảo sản xuất sạch theo chuẩn công nghiệp xanh.
– Thu hút đầu tư và nguồn lao động chất lượng cao:
Một khu công nghiệp sạch và hiện đại là phương án hiệu quả để thu hút nguồn lao động chất lượng cao. Các doanh nghiệp đang chú trọng phát triển đồng bộ hạ tầng nội khu và cải thiện môi trường làm việc nhằm giữ chân người lao động.
Môi trường sản xuất xanh – sạch – đẹp không chỉ đảm bảo chất lượng sản phẩm và sức khỏe người lao động mà còn là yếu tố thuyết phục các chuyên gia nước ngoài đến làm việc tại Việt Nam. Đầu tư vào hệ thống xử lý chất thải cùng việc xanh hóa cảnh quan sẽ nâng cao chất lượng cuộc sống trong dự án.
– Đạt được những yêu cầu từ Chính phủ và mục tiêu phát triển bền vững:
Từ góc độ khách thuê, nhà máy đạt chứng chỉ “xanh” sẽ giúp đạt được những yêu cầu từ Chính phủ và mục tiêu phát triển bền vững. Các dự án đáp ứng tiêu chuẩn môi trường đang được nhiều nhà đầu tư quan tâm, tạo lợi thế cạnh tranh cho những đơn vị phát triển bất động sản.
Xanh hóa khu công nghiệp giúp doanh nghiệp tuân thủ các hiệp định thương mại mà Việt Nam đã ký kết và đáp ứng yêu cầu của các nhãn hàng quốc tế. Điều này mở ra cơ hội tiếp cận thị trường xuất khẩu lớn và nâng cao giá trị thương hiệu.
– Tiết kiệm chi phí và thân thiện với môi trường:
So với khu công nghiệp thông thường, xanh hóa khu công nghiệp mang lại sự khác biệt rõ rệt về tiết kiệm chi phí và thân thiện môi trường. Các khu công nghiệp xanh tăng cường diện tích cây xanh, sử dụng nguyên liệu tái chế và chú trọng khai thác năng lượng tái tạo như mặt trời, nước, gió.
Việc sử dụng công nghệ mới giúp tăng khả năng thu gom, xử lý chất thải hiệu quả hơn. Nước thải qua xử lý tập trung có thể tái sử dụng trong sinh hoạt hàng ngày. Đồng thời, giảm lượng khí thải góp phần bảo vệ môi trường và hạn chế biến đổi khí hậu.
Theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, các khu công nghiệp phải dành tối thiểu 10% diện tích trồng cây xanh, doanh nghiệp trong khu công nghiệp phải dành tối thiểu 20% diện tích trồng cây xanh. Điều này giúp giảm hiệu ứng nhà kính và tạo cảnh quan sinh thái phục vụ phát triển bền vững.
Những thách thức trong quá trình “xanh hóa” khu công nghiệp
Dù mang lại nhiều lợi ích to lớn, quá trình xanh hóa khu công nghiệp tại Việt Nam vẫn còn gặp nhiều rào cản đáng kể. Một số thách thức nổi bật gồm:
- Tiềm lực tài chính còn hạn chế: Việc đầu tư vào khu công nghiệp xanh đòi hỏi nguồn vốn lớn để xây dựng hạ tầng đồng bộ, đảm bảo chất lượng sống cho người lao động và tạo ra hệ sinh thái bền vững.
- Thiếu chính sách hỗ trợ cụ thể: Các ưu đãi về thuế, tiền thuê đất hay tín dụng cho doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình sinh thái vẫn chưa rõ ràng và chưa đủ hấp dẫn để khuyến khích đầu tư.
- Nhận thức chưa đồng đều: Khái niệm kinh tế xanh còn tương đối mới mẻ, nhiều doanh nghiệp và địa phương vẫn chưa hiểu rõ vai trò và lợi ích lâu dài của việc phát triển khu công nghiệp xanh.
- Công nghệ còn lạc hậu: Nhiều ngành sản xuất như thép, xi măng, hóa chất vẫn sử dụng công nghệ cũ, gây tiêu tốn tài nguyên và phát thải lớn. Tỷ lệ đầu tư cho nghiên cứu và đổi mới công nghệ của doanh nghiệp hiện rất thấp, chỉ chiếm khoảng 0,2–0,3% doanh thu.
- Thiếu sự đồng bộ trong triển khai: Dù định hướng phát triển công nghiệp xanh đã được đặt ra, việc thực hiện ở các địa phương còn rời rạc, thiếu liên kết. Tình trạng phát thải chất thải chưa qua xử lý vẫn phổ biến, làm giảm hiệu quả chuyển đổi.
Xanh hóa khu công nghiệp không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu trong tiến trình phát triển bền vững của Việt Nam. Để đạt được mục tiêu này, cần sự chung tay từ Chính phủ, doanh nghiệp và toàn xã hội trong việc vượt qua rào cản về tài chính, công nghệ và thể chế. Nếu bạn còn thắc mắc, liên hệ ngay với BIOGENCY qua HOTLINE 0909 538 514 để được tư vấn giải pháp xanh hóa phù hợp và hiệu quả nhất cho doanh nghiệp của bạn.
>>>Xem thêm: Xử lý và tái sử dụng nước thải nhà máy chế biến mủ cao su: Giải pháp cho tăng trưởng “xanh”.
