Trong nuôi tôm có hai hình thức bổ sung khoáng phổ biến là khoáng trộn và khoáng tạt, mỗi loại có vai trò và ưu nhược điểm riêng. Vậy chúng khác nhau thế nào và bà con nên chọn ra sao để tối ưu hiệu quả nuôi? Cùng BIOGENCY tìm hiểu ngay.
Vì sao tôm cần khoáng?
Khoáng là nhóm vi chất dinh dưỡng thiết yếu, gồm khoáng vi lượng (Cu, Fe, Mn, Zn, Se…) và khoáng đa lượng (Ca, Mg, P, K, Na, Cl). Mỗi loại khoáng đảm nhiệm những vai trò khác nhau, nhưng nhìn chung đều cần thiết cho quá trình sinh trưởng và phát triển của tôm. Trong điều kiện nuôi thâm canh, mật độ cao, nhu cầu khoáng của tôm càng lớn và dễ bị thiếu hụt nếu không được bổ sung kịp thời.
Trong nuôi tôm, khoáng có các vai trò chính sau:
- Hình thành và cứng vỏ: Canxi (Ca), Magie (Mg) giúp tôm lột xác thuận lợi, vỏ nhanh cứng, hạn chế mềm vỏ, hỗ trợ quá trình tôm lột xác.
- Điều hòa áp suất thẩm thấu: Giúp tôm thích nghi với biến động môi trường (độ mặn, pH).
- Tăng sức đề kháng: Khoáng vi lượng giúp tôm giảm stress, tăng khả năng chống chịu bệnh.
- Hỗ trợ tăng trưởng: Tham gia vào quá trình trao đổi chất và enzyme giúp tôm tăng trưởng.
- Ổn định hoạt động sinh lý: Hỗ trợ hệ thần kinh, cơ và các chức năng sống của tôm.
Khi thiếu khoáng, tôm dễ gặp các vấn đề như mềm vỏ, cong thân, kém ăn, chậm lớn, dễ chết sau khi lột xác. Đồng thời, sức đề kháng suy giảm khiến tôm dễ nhiễm bệnh, làm tăng nguy cơ bùng phát dịch và gây thiệt hại lớn cho vụ nuôi.
Xem thêm: Nhu cầu khoáng cho tôm thẻ chân trắng
Khoáng trộn là gì?
Khoáng trộn là loại khoáng được bổ sung trực tiếp vào thức ăn để tôm hấp thụ qua đường tiêu hoá giúp cung cấp dinh dưỡng một cách chủ động và hiệu quả. Sản phẩm này thường có dạng bột hoặc dung dịch, chứa các khoáng chất ở dạng hữu cơ hoặc vô cơ dễ hấp thu, đồng thời có thể được bổ sung thêm vitamin và axit amin nhằm tăng hiệu quả sử dụng.
Về thành phần, khoáng trộn bao gồm cả khoáng vi lượng như Zn, Cu, Fe… và khoáng đa lượng như Ca, Mg, P…, trong đó khoáng hữu cơ cho tôm thường được đánh giá cao hơn nhờ khả năng hấp thu tốt và ít gây thất thoát.
Khoáng tạt là gì?
Khoáng tạt là loại khoáng được hòa vào nước và tạt trực tiếp xuống ao nuôi, giúp tôm hấp thu thông qua mang và môi trường nước xung quanh. Đây là giải pháp bổ sung khoáng nhanh, đặc biệt hiệu quả khi môi trường ao bị thiếu hụt hoặc biến động. Khoáng tạt thường có dạng bột, hạt hoặc dung dịch, chứa các nguyên tố như Ca, Mg, K, Na… ở dạng muối dễ tan, giúp phân tán nhanh trong nước và phát huy tác dụng tức thì. Tùy theo mục đích sử dụng, khoáng tạt được chia thành các nhóm như khoáng tăng kiềm, khoáng ổn định môi trường và khoáng hỗ trợ quá trình lột xác của tôm.
Sự khác nhau giữa khoáng trộn và khoáng tạt trong nuôi tôm
Khoáng trộn và khoáng tạt đều có vai trò quan trọng trong nuôi tôm. Để sử dụng hiệu quả bà con cần nắm rõ ưu nhược điểm của từng loại, từ đó tối ưu hoá hiệu quả, nâng cao năng suất.
| Tiêu chí | Khoáng trộn | Khoáng tạt |
| Mục đích sử dụng | Bổ sung dinh dưỡng trực tiếp | Cải thiện môi trường nước, bổ sung khoáng gián tiếp |
| Thời điểm sử dụng | Dùng hằng ngày hoặc định kỳ | Dùng khi môi trường thiếu khoáng, sau mưa, khi tôm lột xác |
| Cách dùng | Trộn vào thức ăn, áo dầu để tránh tan | Hòa với nước, tạt đều khắp ao |
| Ưu điểm |
|
|
| Nhược điểm |
|
|
Nên chọn khoáng trộn hay khoáng tạt để tối ưu hiệu quả nuôi?
Tôm, đặc biệt là tôm thẻ chân trắng, rất cần khoáng cho quá trình sinh trưởng và phát triển, có thể hấp thụ qua cả thức ăn và môi trường nước. Việc lựa chọn khoáng tạt hay khoáng trộn phụ thuộc vào mục đích sử dụng, điều kiện ao nuôi và ngân sách.
Khoáng trộn phù hợp bổ sung định kỳ qua thức ăn hằng ngày, giúp tối ưu chi phí. Ngoài ra với ao nuôi có độ mặn thấp, tôm sẽ khó khăn trong việc hấp thu khoáng hoà tan trong nước, trường hợp này khoáng trộn là lựa chọn hàng đầu. Khi tôm thiếu khoáng hoặc môi trường ao có biến động lớn thì ưu tiên sử dụng khoáng tạt. Trong một số trường hợp thực tế để đạt hiệu quả tối ưu, bà con nên kết hợp linh hoạt cả hai hình thức nhằm cung cấp đầy đủ khoáng cho tôm.
Về lựa chọn khoáng, bà con ưu tiên các loại khoáng tinh thể, có thành phần và hàm lượng, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Để đạt hiệu quả cao khi sử dụng khoáng, bà con nên tính toán nồng độ ion ở độ mặn mong muốn và liều lượng sản phẩm được dùng để bổ sung ion. Thời điểm bổ sung khoáng tốt nhất là buổi chiều hoặc ban đêm (10-12h) vì tôm thường lột xác vào ban đêm.
Với ao độ mặn thấp, cách tính tỉ lệ ion (Na:K, Mg:Ca…) và ngưỡng độ kiềm được trình bày chi tiết tại: Hướng dẫn bổ sung khoáng chất cho tôm ở ao có độ mặn thấp
Khoáng trộn và khoáng tạt đều cần thiết, chỉ khác nhau ở đường hấp thu và tình huống sử dụng. Hiểu rõ đặc điểm từng loại sẽ giúp bà con bổ sung khoáng đúng lúc, đúng cách và tiết kiệm. Để được hỗ trợ tư vấn về giải pháp nuôi tôm bền vững, bà con vui lòng liên hệ đội ngũ kỹ thuật của BIOGENCY qua HOTLINE 0909 538 514.
Xem thêm: Công thức đánh khoáng cho ao tôm đúng, đủ
