[Từ 2026] Thông tư 81/2025/TT-BNNMT: Quy định mới về khai thác thuỷ sản

Từ năm 2026, Thông tư 81/2025/TT-BNNMT chính thức có hiệu lực, đưa ra nhiều quy định mới nhằm siết chặt quản lý hoạt động khai thác thủy sản, minh bạch nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu chống khai thác IUU. Đây là một bước quan trọng giúp ngành thủy sản Việt Nam phát triển bền vững và nâng cao năng lực xuất khẩu. 

Mục tiêu của Thông tư 81/2025/TT-BNNMT: Quy định mới về khai thác thuỷ sản

Thông tư 81/2025/TT-BNNMT được ban hành nhằm tăng cường quản lý hoạt động khai thác thủy sản theo hướng minh bạch và bền vững. Trọng tâm là chuẩn hóa việc ghi chép nhật ký, kiểm soát sản lượng khai thác và đảm bảo truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Đồng thời, Thông tư cũng góp phần thực hiện các cam kết quốc tế về chống khai thác bất hợp pháp (IUU), nâng cao uy tín của thủy sản Việt Nam trên thị trường xuất khẩu.

Quy định về ghi nộp, nhật ký và báo cáo khai thác thuỷ sản

Thông tư số 81/2025/TT-BNNMT về quy định ghi, nộp báo cáo, nhật ký khai thác thủy sản; kiểm tra tàu cá và giám sát sản lượng thủy sản tại cảng cá; danh sách tàu cá khai thác thủy sản bất hợp pháp; xác nhận nguyên liệu, chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác, việc ghi, nộp nhật ký, báo cáo khai thác thủy sản được quy định cụ thể như sau:

– Ghi, nộp nhật ký, báo cáo khai thác thủy sản đối với tàu đánh bắt nguồn lợi thủy sản

Đối với tàu khai thác, thuyền trưởng có trách nhiệm ghi nhật ký khai thác đầy đủ và chính xác theo mẫu quy định, bao gồm thông tin về thời gian, vị trí, ngư cụ sử dụng và sản lượng theo từng loài. Nhật ký này phải được nộp đúng thời hạn khi tàu cập cảng và là căn cứ quan trọng để đối chiếu, kiểm soát hoạt động khai thác. Trong thời gian tới, việc áp dụng nhật ký điện tử sẽ được thúc đẩy nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và giảm sai sót.

– Ghi, nộp nhật ký, báo cáo khai thác thủy sản đối với tàu hậu cần đánh bắt nguồn lợi thuỷ sản

Đối với tàu hậu cần, quy định yêu cầu phải ghi chép chi tiết hoạt động thu mua, tiếp nhận sản phẩm từ các tàu khai thác, bao gồm nguồn tàu, sản lượng, thời gian và vị trí giao nhận. Đồng thời, các thông tin này phải được tổng hợp và báo cáo định kỳ cho cơ quan quản lý để đảm bảo kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc thủy sản ngay từ trên biển, hạn chế tình trạng hợp thức hóa sản phẩm không rõ nguồn gốc.

Quy định về kiểm tra tàu cá và giám sát sản lượng thuỷ sản

Thông tư quy định việc kiểm tra tàu cá khi cập cảng phải được thực hiện nghiêm ngặt hơn, bao gồm đối chiếu giữa nhật ký khai thác và sản lượng thực tế, cũng như kiểm tra thiết bị giám sát hành trình. Sản lượng thủy sản khi bốc dỡ phải được giám sát tại các cảng chỉ định và có xác nhận của cơ quan chức năng. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ và hệ thống giám sát điện tử sẽ được tăng cường nhằm kết nối dữ liệu giữa tàu cá, cảng cá và cơ quan quản lý, từ đó nâng cao tính minh bạch và hiệu quả kiểm soát.

Quy định về xác nhận nguyên liệu, chứng nhận nguồn gốc thuỷ sản khai thác

Theo quy định mới, nguyên liệu thủy sản trước khi đưa vào chế biến hoặc tiêu thụ phải được xác nhận rõ ràng về nguồn gốc, dựa trên nhật ký khai thác, thông tin tàu cá và biên bản xác nhận sản lượng. Đối với các sản phẩm xuất khẩu, việc cấp chứng nhận nguồn gốc là bắt buộc và phải đảm bảo tuân thủ quy định chống khai thác IUU. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm đáp ứng tiêu chuẩn của các thị trường quốc tế, đặc biệt là các thị trường có yêu cầu khắt khe về truy xuất nguồn gốc.

Vậy trách nhiệm và quyền hạn của mỗi tổ chức, cá nhân trong khai thác thuỷ sản là gì?

Thông tư số 81/2025/TT-BNNMT quy định trách nhiệm và quyền hạn của tổ chức, cá nhân như sau:

– Cục Thủy sản và Kiểm ngư

Cục Thủy sản và Kiểm ngư có trách nhiệm hướng dẫn, tổ chức triển khai và kiểm tra việc thực hiện Thông tư trên phạm vi toàn quốc, đồng thời quản lý và vận hành hệ thống dữ liệu khai thác thủy sản, phối hợp xử lý các vi phạm phát sinh trong quá trình thực hiện.

– Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường

Cơ quan này chịu trách nhiệm kiểm soát chất lượng nguyên liệu, xác nhận và cấp chứng nhận nguồn gốc thủy sản phục vụ chế biến và xuất khẩu, đồng thời đảm bảo các sản phẩm đáp ứng yêu cầu của thị trường trong và ngoài nước.

– Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố

Sở Nông nghiệp và Môi trường là đơn vị trực tiếp triển khai Thông tư tại địa phương, thực hiện quản lý tàu cá, cảng cá, tổ chức kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm, đồng thời hỗ trợ ngư dân trong việc thực hiện đúng quy định.

– Thuyền trưởng, chủ tàu cá

Thuyền trưởng và chủ tàu cá có trách nhiệm ghi chép nhật ký khai thác trung thực, đầy đủ, duy trì hoạt động của thiết bị giám sát hành trình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của thông tin khai báo, cũng như việc tuân thủ các quy định trong quá trình khai thác.

– Tổ chức, cá nhân liên quan

Các tổ chức, cá nhân tham gia trong chuỗi khai thác, thu mua, vận chuyển và chế biến thủy sản phải tuân thủ quy định về nguồn gốc nguyên liệu, không tiếp tay cho hoạt động khai thác bất hợp pháp và có trách nhiệm phối hợp cung cấp thông tin khi cơ quan chức năng yêu cầu.

Thông tư 81/2025/TT-BNNMT đánh dấu bước chuyển mạnh trong quản lý khai thác thủy sản tại Việt Nam. Việc siết chặt từ khâu ghi nhật ký, kiểm soát sản lượng đến truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp ngành thủy sản minh bạch hơn mà còn nâng cao uy tín trên thị trường quốc tế.

>>>Xem thêm: Thủy sản xanh: Chuyển đổi để tạo ưu thế xuất khẩu