Tôm bị mòn đuôi báo hiệu điều gì? Biện pháp xử lý và phòng ngừa hiệu quả

Trong quá trình nuôi, người nuôi có thể bắt gặp hiện tượng tôm bị mòn đuôi, sưng đuôi, đuôi tôm bị ăn mòn hoặc chuyển màu trắng đục. Đây là dấu hiệu cảnh báo sớm về sức khỏe tôm và chất lượng môi trường ao nuôi. Nếu không phát hiện và xử lý kịp thời, tình trạng này có thể lan rộng, khiến tôm yếu, chết rải rác hoặc chết hàng loạt, gây thiệt hại nặng nề cho vụ nuôi. Vậy tôm bị mòn đuôi là gì, nguyên nhân do đâu và làm sao để xử lý, phòng ngừa hiệu quả?

Tôm bị mòn đuôi là gì?

Tôm bị mòn đuôi, thối đuôi là tình trạng phần đuôi tôm (chủ yếu là các gai đuôi và phần mô mềm) bị ăn mòn, sưng đỏ, chuyển màu trắng đục hoặc đen, đuôi bị đứt gãy, cụt ngủn, nặng hơn có thể rụng gai đuôi hoặc thối đuôi.

Bên cạnh đó đi kèm một số triệu chứng như:

• Tôm xuất hiện nhiều vùng mềm trên lớp vỏ kitin, lâu dần các vùng mềm này sẽ tạo nên các đốm nâu/đen/trắng tại các vùng bị mềm đó.
• Khi nhiễm bệnh lâu ngày, các bộ phận khác của tôm như chân bò, chân bơi… cũng sẽ dần bị ăn mòn.
• Sức ăn của tôm yếu dần, khả năng phát triển chậm, rất dễ xảy ra tình trạng tôm ăn thịt lẫn nhau.
• Tôm bị bệnh thường bẩn mình, bẩn mang, có màu hồng đỏ trên cơ thể, tôm yếu, bỏ ăn rồi chết.

Tôm bị mòn đuôi báo hiệu điều gì?

Tôm bị mòn đuôi là dấu hiệu cảnh báo môi trường đang mất cân bằng, hoặc tôm đang bị tấn công bởi vi khuẩn (Vibrio spp), nấm, ký sinh trùng. Dưới đây là các nguyên nhân cụ thể và ý nghĩa cảnh báo:

– Môi trường nước ô nhiễm, tích tụ hữu cơ cao:

Ao nuôi nhiều chất thải, phân tôm, thức ăn dư, bùn đáy dày, tạo môi trường yếm khí sinh ra khí độc NH₃, H₂S, NO₂^– làm tổn thương phần biểu bì đuôi – nơi nhạy cảm nhất của tôm. Khi lớp vỏ ngoài bị ăn mòn, vi khuẩn cơ hội dễ dàng xâm nhập, gây thối đuôi, mòn đuôi.

Không chỉ tôm mòn đuôi mà môi trường ao nuôi ô nhiễm là nguyên nhân gốc rễ gây ra hàng loạt vấn đề trong quá trình nuôi. Do vậy khi thấy tôm mòn đuôi, bà con cần cải thiện môi trường ao nuôi.

– Tôm nhiễm khuẩn, nấm hoặc ký sinh trùng:

Vi khuẩn Vibrio spp., đặc biệt là V. harveyi và V. parahaemolyticus, là nguyên nhân chính gây hoại tử đuôi và phụ bộ. Ngoài ra, nấm Fusarium hoặc ký sinh trùng sợi có thể bám vào phần đuôi, khiến đuôi trắng đục, mềm, dễ gãy hoặc rụng. Khi tôm bị mòn đuôi, chứng tỏ đây là báo hiệu hệ vi sinh ao mất cân bằng, vi khuẩn có hại chiếm ưu thế.

– Môi trường biến động – tôm yếu, stress:

Sự thay đổi đột ngột về pH, độ mặn, kiềm, nhiệt độ khiến tôm bị stress, giảm miễn dịch, không còn khả năng kháng lại vi khuẩn. Tôm yếu, vỏ mềm, dễ tổn thương ở các phần phụ như đuôi, chân, râu.

– Tôm thiếu khoáng và vitamin:

Thiếu Ca, Mg, Zn, Cu, Vitamin C, E làm tôm chậm lột xác, tái tạo mô kém, dẫn đến đuôi dễ bị ăn mòn và khó hồi phục. Do vậy, khi tôm bị mòn đuôi cũng có thể đang cảnh báo tôm thiếu hụt vitamin và khoáng nghiêm trọng.

Biện pháp xử lý khi tôm bị mòn đuôi

Để xử lý hiệu quả tình trạng tôm bị mòn đuôi, người nuôi cần hành động theo hướng khôi phục môi trường – tăng sức đề kháng – kiểm soát vi khuẩn hại.

– Cải thiện và ổn định môi trường nước:

• Xi phông đáy thường xuyên để loại bỏ bùn, phân, thức ăn dư.
• Thay nước từng phần (10 – 20%) nếu NH₃, NO₂^– vượt ngưỡng. Duy trì pH 7.5 – 8.2, kiềm 120 – 160 mg/l, độ mặn ổn định, hạn chế thay đổi đột ngột.
• Tăng cường sục khí, đặc biệt ban đêm, để tránh thiếu oxy hòa tan. Bổ sung khoáng và vitamin.
• Bổ sung khoáng tổng hợp chứa Ca, Mg, Zn giúp phục hồi mô và cứng vỏ.
• Cho ăn vitamin C, E, men tiêu hóa, acid amin để tăng miễn dịch, giúp đuôi mau phục hồi.
• Hạn chế sử dụng kháng sinh bừa bãi vì dễ làm mất cân bằng vi sinh, khiến bệnh tái phát nhanh.

– Sử dụng men vi sinh xử lý nước và đáy ao:

Đây là giải pháp bền vững nhất, giúp loại bỏ nguyên nhân gốc gây bệnh – chất hữu cơ và vi khuẩn gây hại trong môi trường ao nuôi. Hiện nay, nhiều hộ nuôi tin dùng men vi sinh Microbe-Lift do BIOGENCY phân phối, nhờ hiệu quả thực tế cao và an toàn cho tôm:

• Chứa chủng Bacillus, Nitrosomonas, Nitrobacter, Pseudomonas hoạt tính mạnh giúp phân hủy nhanh chất hữu cơ, giảm NH₃, NO₂^–, H₂S. Ức chế mạnh vi khuẩn Vibrio và nấm Fusarium – nguyên nhân chính gây mòn đuôi.
• Ổn định hệ vi sinh, giúp tôm khỏe mạnh, giảm stress, phục hồi mô đuôi nhanh.
• An toàn tuyệt đối, không gây sốc tôm, không ảnh hưởng đến vi sinh có lợi.

Gợi ý sử dụng:

• Dùng Microbe-Lift AQUA-C định kỳ 5–7 ngày/lần để cải thiện môi trường, giảm hữu cơ.
• Khi tôm có dấu hiệu mòn đuôi, kết hợp Microbe-Lift AQUA N1 (xử lý NH₃, NO₂^–) để tăng tốc phục hồi.

Sau 5 – 7 ngày sử dụng, nước trong hơn, khí độc giảm rõ rệt và tôm bắt đầu mọc lại đuôi.

Cách phòng ngừa tôm bị mòn đuôi hiệu quả

Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Để hạn chế tối đa hiện tượng tôm bị mòn đuôi bà con nên duy trì các nguyên tắc sau:

– Quản lý chất lượng nước chặt chẽ:

• Kiểm tra, kiểm soát các yếu tố môi trường ao như DO>4mg/l, pH (7.2 – 8.8), độ mặn (10 – 25‰), nhiệt độ (25 – 30°C), độ mặn (12 – 25‰), độ trong (30 – 45cm), độ kiềm (20 – 50mg/l), độ cứng của nước (20 – 150ppm)…
• Giữ đáy ao luôn sạch bằng cách xi phông đáy ao 1–2 lần/ngày, đặc biệt trong giai đoạn giữa và cuối vụ. Kết hợp men vi sinh làm sạch ao định kỳ. Không để bùn đáy dày >10cm vì dễ sinh khí độc.
• Tăng cường sục khí để tăng lượng oxy hòa tan và làm đồng đều lượng oxy hòa tan giữa các tầng trong ao.

– Duy trì hệ vi sinh có lợi trong ao:

Dùng men vi sinh định kỳ để giữ môi trường luôn ổn định, cạnh tranh chỗ sống với vi khuẩn gây hại. Ưu tiên dòng vi sinh dạng lỏng, hoạt tính cao như Microbe-Lift để phát huy hiệu quả nhanh.

– Cải thiện sức khỏe tôm từ bên trong:

• Bổ sung vitamin, khoáng, men tiêu hóa vào khẩu phần ăn.
• Sử dụng nguồn thức ăn chất lượng, không nấm mốc.
• Khi tôm lột xác, cần giảm hoạt động cơ học trong ao để tránh va chạm gây tổn thương đuôi.

– Quản lý mật độ và dòng chảy hợp lý:

• Mật độ nuôi vừa phải, tránh quá tải oxy và chất thải.
• Bố trí hệ thống quạt nước đều khắp ao, tạo dòng chảy nhẹ, không dồn tôm về một góc.

Như vậy, khi thấy hiện tượng tôm bị mòn đuôi bà con tuyệt đối không nên chủ quan mà cần quan sát, đánh giá tình hình từ đó có hướng xử lý kịp thời. Mọi băn khoăn vui lòng liên hệ BIOGENCY qua HOTLINE 0909 538 514.

>>>Xem thêm: Dấu hiệu nhận biết sớm tôm bị bệnh